2026-cı ilin 10 fevral tarixi Azərbaycanın müasir diplomatiya tarixinə qlobal təhlükəsizlik və iqtisadi arxitekturanın yenidən formalaşdığı gün kimi daxil oldu. Bakıda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev və Amerika Birləşmiş Ştatlarının Vitse-prezidenti Ceyms Devid Vens arasında keçirilən görüş, sadəcə iki dövlət arasındakı ikitərəfli əlaqələrin müzakirəsi deyil, regionun və dünyanın geosiyasi gələcəyini müəyyən edən strateji dönüş nöqtəsi idi. Bu tarixi bəyanatla Bakı və Vaşinqton arasındakı münasibətlər ənənəvi əməkdaşlıq çərçivəsindən çıxaraq rəsmən müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldi.
Görüşün ən mühüm nəticəsi olan "Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Xartiya"nın imzalanması, tərəflərin uzunmüddətli və sabit tərəfdaşlığa olan sadiqliyinin ali təzahürüdür. Cənab Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, bu sənəd son altı ayın gərgin diplomatik səylərinin və Vaşinqtonda Prezident Donald Trampla əldə olunmuş ilkin razılaşmaların məntiqi yekunudur. Xartiya həm hərbi-siyasi, həm də iqtisadi sahədə yeni fəaliyyət trayektoriyasını cızaraq, Azərbaycanın qlobal güc mərkəzləri ilə münasibətlərində keyfiyyətcə yeni bir mərhələnin əsasını qoyur. Bu sənəd, Bakının beynəlxalq münasibətlər sistemində artan nüfuzunun və Vaşinqtonun Cənubi Qafqazda Azərbaycanı əsas strateji sütun kimi qəbul etməsinin bariz göstəricisidir.
Strateji dialoqun mərkəzində dayanan əsas komponentlərdən biri "Tramp Marşrutu" (TRIPP) layihəsidir. Bu dəhliz artıq sadəcə Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvanı birləşdirən lokal nəqliyyat yolu deyil, Asiya ilə Avropanı inteqrasiya edən nəhəng bir iqtisadi arteriya — "Sülh və Rifah" dəhlizi statusunu alıb. Layihənin reallaşması Azərbaycanın logistik qovşaq kimi əhəmiyyətini artırmaqla yanaşı, regionda davamlı sülhün iqtisadi zəmanətinə çevrilir. Eyni zamanda, Azərbaycanın hazırda 11-i NATO üzvü olmaqla, ümumilikdə 16 ölkənin enerji təhlükəsizliyində oynadığı həlledici rol, ölkəmizi Avropanın enerji xəritəsində əvəzolunmaz tərəfdaş statusuna yüksəldib. Müasir dövrün çağırışlarına uyğun olaraq, tərəfdaşlıq gündəliyinə müdafiə sənayesi və süni intellekt texnologiyalarının tətbiqi kimi innovativ sahələrin daxil edilməsi isə əməkdaşlığın gələcək mənzərəsini formalaşdırır.
Vitse-prezident Ceyms Devid Vensin Azərbaycan Silahlı Qüvvələri haqqında səsləndirdiyi yüksək fikirlər Vaşinqtonun Bakıya baxışındakı ciddi dəyişikliyin ifadəsidir. Vensin Azərbaycan əsgərini "dünyanın ən mübariz və cəsarətli qoşunlarından biri" kimi xarakterizə etməsi, Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü bərpa etdikdən sonra bölgədə formalaşdırdığı yeni hərbi reallığın beynəlxalq səviyyədə təsdiqidir. Bu etiraf həm də Azərbaycanın qlobal sülh və sabitliyə verdiyi töhfənin, hərbi hazırlıq səviyyəsinin ən yüksək standartlara cavab verməsinin göstəricisidir. ABŞ-ın ikinci şəxsi həmçinin Cənubi Qafqazda sülh prosesinin mühüm memarlarından bəhs edərək, İlham Əliyev, Donald Tramp və Ermənistan rəhbərliyi arasındakı siyasi iradənin regionda müharibə ritorikasını tarixə gömdüyünü qeyd edib.
Görüşün sonunda cənab Prezident İlham Əliyevin xarici siyasət kursuna verilən yüksək qiymət — Azərbaycanın Türkiyə və İsrail kimi dövlətlərlə qurduğu balanslı və konstruktiv münasibətlərin təqdir edilməsi — ölkəmizin "etibarlı vasitəçi" imicini daha da möhkəmləndirib. 10 fevral görüşü sübut etdi ki, Bakı və Vaşinqton artıq sadəcə müəyyən sahələr üzrə maraqları kəsişən tərəflər deyil, yeni dünya nizamının formalaşmasında vahid strateji hədəfləri bölüşən sarsılmaz tərəfdaşlardır. Bu ittifaq Cənubi Qafqazda uzunmüddətli sabitliyin, iqtisadi yüksəlişin və qlobal inteqrasiyanın əsas qarantı olacaqdır.
İlqar Kərimov,
YAP Tovuz Rayon Təşkilatının sədr müavini
