Dövlət Suverenliyi Günü milli iradənin, dövlətçilik ənənələrinin və müstəqil Azərbaycanın tarixi Zəfərinin rəmzidir Azərbaycan xalqının çoxəsrlik dövlətçilik tarixində elə günlər vardır ki, onların əhəmiyyəti yalnız bir tarixi hadisə ilə məhdudlaşmır. Belə tarixlər xalqın milli yaddaşında dövlətçilik iradəsinin, milli birliyin, müstəqilliyin və suverenliyin rəmzinə çevrilir.
20 sentyabr da Azərbaycan tarixində məhz belə əlamətdar günlərdən biridir. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 19 sentyabr 2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə hər il sentyabrın 20-si ölkəmizdə Dövlət Suverenliyi Günü kimi qeyd edilir. Bu qərar 20 sentyabr 2023-cü ildə Azərbaycanın bütün ərazisində dövlət suverenliyinin tam bərpa olunmasının tarixi və siyasi əhəmiyyətini özündə əks etdirir.
Bu gün mənim üçün də xüsusi məna daşıyır. Çünki dövlət suverenliyi yalnız siyasi və hüquqi anlayış deyil. Suverenlik, hər şeydən əvvəl, xalqın öz dövlətinə, öz torpağına, öz gələcəyinə sahib olması deməkdir. Hər bir müstəqil dövlət üçün suverenlik onun mövcudluğunun fundamental əsaslarından biridir. Dövlətin öz ərazisində Konstitusiyasının və qanunlarının aliliyini təmin etməsi, dövlət idarəçiliyini müstəqil həyata keçirməsi və milli maraqlarını qoruması suveren dövlətçiliyin əsas göstəricilərindəndir.
Azərbaycan xalqı tarix boyu öz dövlətçilik ənənələrini qoruyub saxlayıb. Müxtəlif tarixi sınaqlara, xarici müdaxilələrə və ağır məhrumiyyətlərə baxmayaraq, milli dövlətçilik düşüncəsi xalqımızın yaddaşından heç vaxt silinməyib.XX əsrin sonlarında Azərbaycan dövlət müstəqilliyini yenidən bərpa etdi. Lakin müstəqilliyin ilk illərində ölkəmiz ciddi siyasi, iqtisadi və hərbi sınaqlardan keçdi. Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü nəticəsində torpaqlarımızın bir hissəsi uzun illər işğal altında qaldı və Azərbaycan dövlətinin suveren hüquqlarının həmin ərazilərdə tam şəkildə həyata keçirilməsi mümkün olmadı.
Bu reallıq Azərbaycan xalqının qarşısında tarixi bir vəzifə müəyyənləşdirdi ərazi bütövlüyünün və dövlət suverenliyinin tam bərpasıdır. 2020-ci ildə baş vermiş Vətən müharibəsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində mühüm mərhələ oldu. Azərbaycan Ordusunun qazandığı tarixi Zəfər nəticəsində işğal altında olan ərazilərin böyük hissəsi azad edildi.
19–20 sentyabr 2023-cü il tarixlərində həyata keçirilmiş lokal xarakterli antiterror tədbirləri nəticəsində Azərbaycanın Qarabağ iqtisadi rayonunda dövlət konstitusiya quruluşunun bərpası təmin edildi. Azərbaycan Prezidentinin rəsmi Sərəncamında qeyd olunduğu kimi, 20 sentyabr 2023-cü ildə bu prosesin başa çatması ilə Azərbaycan Respublikasının dövlət suverenliyi tam bərpa edildi. 20 sentyabr 2023-cü il tarixində Prezident İlham Əliyev xalqa müraciətində də Azərbaycanın suverenliyinin bərpa edildiyini bəyan etdi.
Beləliklə, Azərbaycan tarixinin mühüm mərhələlərindən biri tamamlandı.Dövlət suverenliyinin mənasını ən aydın şəkildə ifadə edən simvollardan biri, şübhəsiz ki, Dövlət Bayrağıdır.
Azərbaycanın üçrəngli Dövlət Bayrağı bizim milli qürurumuz, dövlətçilik rəmzimiz və müstəqilliyimizin simvoludur. Bu gün Azərbaycan bayrağının ölkəmizin bütün ərazisində dalğalanması yalnız fiziki bir reallıq deyil. Bu, həm də dövlətçiliyimizin və milli iradəmizin təcəssümüdür. Bayraq hər bir azərbaycanlı üçün Vətənin, dövlətin və milli kimliyin rəmzidir. Ona görə də Dövlət Suverenliyi Günü ilə Dövlət Bayrağımızın mənəvi anlamı arasında dərin bağlılıq vardır.
Mən hesab edirəm ki, suverenlik anlayışını yalnız tarixi Zəfər və ərazi bütövlüyü ilə məhdudlaşdırmaq doğru olmaz.Suveren dövlət qurmaq qədər onu inkişaf etdirmək, qorumaq və gələcək nəsillərə daha güclü şəkildə ötürmək də böyük məsuliyyətdir. Güclü dövlət yalnız hərbi qüdrəti ilə deyil, həm də elm və təhsili, iqtisadiyyatı, müasir infrastrukturu, hüquq sistemi, insan kapitalı və milli-mənəvi dəyərləri ilə ölçülür.
Məhz buna görə də bu gün dövlət suverenliyindən danışarkən Azərbaycanın gələcəyinə də nəzər salmalıyıq. Gənc nəslin keyfiyyətli təhsil alması, elmə və innovasiyalara marağının artırılması, peşəkar kadrların hazırlanması, ölkənin iqtisadi və texnoloji potensialının gücləndirilməsi müasir dövlətçilik qarşısında duran mühüm vəzifələrdəndir. Bir müəllim kimi mən xüsusilə düşünürəm ki, suverenliyin gələcək təminatlarından biri də savadlı, peşəkar, vətənpərvər və məsuliyyətli nəsil yetişdirməkdir.Çünki bu gün auditoriyalarda qazandırılan biliklər sabah dövlətin inkişafına xidmət edən peşəkar fəaliyyətə çevrilir.
Azərbaycanın əldə etdiyi tarixi nəticələrdə xalqın milli həmrəyliyinin xüsusi rolu vardır. Dövlətçilik yalnız dövlət institutlarının fəaliyyəti ilə deyil, həm də xalqın dövlət ətrafında birliyindən güc alır.Milli birlik cəmiyyətin qarşıya qoyduğu ümumi məqsədlər ətrafında həmrəyliyini ifadə edir. Azərbaycan xalqının tarixinin müxtəlif dövrlərində nümayiş etdirdiyi birlik və həmrəylik dövlətimizin ən mühüm mənəvi dayaqlarından biridir.
Bu baxımdan 20 sentyabr həm də milli birlik və dövlətçilik şüurunun daha da möhkəmləndirilməsi baxımından əhəmiyyətli tarixdir. Azərbaycan bu gün öz tarixinin yeni mərhələsinə qədəm qoyub. Ərazi bütövlüyünün və dövlət suverenliyinin tam bərpası ölkəmizin qarşısında yeni imkanlar açıb. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri bu yeni mərhələnin mühüm istiqamətlərindəndir.İndi qarşıda duran əsas məsələlərdən biri əldə edilmiş tarixi nəticələrin davamlı inkişaf, rifah və quruculuqla möhkəmləndirilməsidir.
Suverenlik yalnız tarixi qələbənin nəticəsi kimi deyil, həm də gələcək uğurların təməli kimi dəyərləndirilməlidir. Azərbaycanın müasir inkişafı, beynəlxalq əlaqələrinin genişlənməsi, iqtisadi potensialının gücləndirilməsi, elm və təhsilin inkişafı və yeni nəsil mütəxəssislərin hazırlanması dövlətimizin gələcək gücünün əsas istiqamətlərindəndir. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası dövlət müstəqilliyinin, suverenliyin və ərazi bütövlüyünün qorunmasını dövlət qarşısında duran ali məqsədlər sırasında müəyyən edir.
2025-ci ilin Azərbaycanda “Konstitusiya və Suverenlik İli” elan edilməsi də bu anlayışların dövlətçilik sistemindəki xüsusi əhəmiyyətini bir daha vurğuladı. Prezidentin müvafiq Sərəncamında 2020-ci il Vətən müharibəsində əldə olunan Zəfər və 2023-cü ildə dövlət suverenliyinin tam bərpası Azərbaycanın müasir tarixində mühüm mərhələlər kimi qeyd olunur.
Bu baxımdan Dövlət Suverenliyi Günü yalnız keçmişə nəzər salmaq üçün deyil, gələcək qarşısında məsuliyyətimizi dərk etmək üçün də bir fürsətdir. Bu gün mən 20 sentyabrı yalnız təqvimdə qeyd olunan bir tarix kimi deyil, Azərbaycanın dövlətçilik tarixinin mühüm səhifələrindən biri kimi qiymətləndirirəm.
Bu tarix mənə müstəqilliyin nə qədər böyük nemət, suverenliyin isə nə qədər böyük məsuliyyət olduğunu xatırladır.Azərbaycan xalqının tarixi yaddaşı, dövlətçilik ənənələri və milli iradəsi gələcək nəsillərə ötürülməlidir.
Biz tariximizi bilməli, dövlətimizin müstəqilliyinə və suverenliyinə hörmətlə yanaşmalı, əldə edilmiş nailiyyətləri qorumağı və daha da inkişaf etdirməyi özümüzə borc bilməliyik. 20 sentyabr Azərbaycan dövlətinin suverenliyinin tam bərpa olunduğu tarixi gün kimi xalqımızın yaddaşında əbədi yaşayacaq.
Bu əlamətdar gündə Azərbaycan Respublikasının bütün vətəndaşlarını Dövlət Suverenliyi Günü münasibətilə səmimi-qəlbdən təbrik edirəm.
Arzum budur ki, müstəqil və suveren Azərbaycan daim inkişaf etsin, ölkəmizdə sülh və sabitlik möhkəmlənsin, xalqımızın rifahı daha da yüksəlsin.
Qoy Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağı daim əzəmətlə dalğalansın! Qoy dövlətimiz daim güclü, xalqımız daim həmrəy, gələcəyimiz daim parlaq olsun!
Dövlət Suverenliyi Günümüz mübarək!
Yaşasın müstəqil və suveren Azərbaycan!
Fatyanova Natalya Vladimirovna
Texnika elmləri üzrə fəlsəfə doktoru, Azərbaycan Dövlət Dəniz Akademiyasının baş müəllimi
