Coğrafi baxımdan Asiya ilə Avropanın kəsişməsində yerləşən Azərbaycan bu gün Avrasiya məkanında mühüm birləşdirici mərkəz kimi çıxış edir. Ölkəmizin müxtəlif dövlətlərlə siyasi, iqtisadi, nəqliyyat, enerji və humanitar sahələrdə inkişaf etdirdiyi əlaqələr regional əməkdaşlığın genişlənməsinə, qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsinə və təhlükəsizlik mühitinin yaxşılaşmasına xidmət edir. Azərbaycanın xarici siyasətinin əsasında bərabərhüquqluluq, daxili işlərə qarışmamaq, dövlətlərin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət prinsipləri dayanır. Bu yanaşma ölkəmizin beynəlxalq münasibətlərdə müstəqil mövqeyini müəyyənləşdirməklə yanaşı, onun çoxtərəfli əməkdaşlıq platformalarında fəal iştirakını da şərtləndirir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2026-cı il oktyabrın 15-də Bakıda Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin (AQEM) 7-ci Zirvə Görüşündəki çıxışı Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyini, tarixi Zəfərinin siyasi və hüquqi əhəmiyyətini, eləcə də Avrasiya məkanında sülh və əməkdaşlığın inkişafına yönəlmiş siyasətini əks etdirən mühüm siyasi bəyanatdır. Dövlət başçısı çıxışında Azərbaycanın müstəqil xarici siyasətinin prinsiplərini açıqlamaqla yanaşı, beynəlxalq hüququn aliliyi, dövlətlərin suverenliyi və ərazi bütövlüyünə hörmət, münaqişələrin həllində ikili standartların yolverilməzliyi məsələlərini ön plana çəkdi. Çıxışın əsas qayəsi Azərbaycanın keçdiyi tarixi yolun təhlilindən daha geniş məna daşıyır: beynəlxalq sülh və təhlükəsizliyin təmin olunması üçün hüquqi prinsiplər bütün dövlətlərə münasibətdə eyni qaydada tətbiq edilməlidir. Prezident İlham Əliyevin çıxışında Azərbaycanın müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra üzləşdiyi işğal və onun ağır nəticələrinin geniş təhlil olunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış ərazilərinin təqribən 20 faizinin uzun illər Ermənistanın işğalı altında qalması, bir milyona yaxın azərbaycanlının qaçqın və məcburi köçkün vəziyyətinə düşməsi, şəhər və kəndlərimizin dağıdılması xalqımıza böyük humanitar, iqtisadi və mənəvi zərbə vurmuşdur. Tarixi-mədəni irsimizə və dini abidələrimizə qarşı törədilən vandalizm aktları da işğalın ağır nəticələri sırasında olmuşdur. Azərbaycanın 2020-ci ildə qazandığı tarixi Qələbə uzun illər davam edən işğalın aradan qaldırılması yolunda həlledici mərhələ oldu. Qırx dörd gün davam edən Vətən müharibəsi nəticəsində torpaqlarımızın böyük hissəsi işğaldan azad edildi. 2020-ci il noyabrın 10-da imzalanmış üçtərəfli bəyanat hərbi əməliyyatların dayandırılmasını və bölgədə yeni reallığın formalaşmasını təmin etdi. Bununla belə, Azərbaycanın suverenliyinin tam bərpası məsələsi hələ həllini gözləyirdi. Azərbaycan sonrakı dövrdə bu məqsədə siyasi yollarla nail olmağa çalışsa da, bölgədə təhlükəsizlik riskləri qalmaqda idi. 2023-cü ilin sentyabrında keçirilmiş lokal xarakterli antiterror tədbirləri nəticəsində ölkəmiz öz suverenliyini bütün ərazisində tam bərpa etdi və separatizmə son qoyuldu. Bu hadisə Azərbaycanın müasir tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Dövlət suverenliyinin təmin edilməsi ölkəmizin konstitusiya quruluşunun bütün ərazidə bərpasını və uzun illər davam edən münaqişənin hərbi-siyasi nəticələrinin aradan qaldırılmasını ifadə edirdi. AQEM çərçivəsində görülən işlər Asiya dövlətləri arasında dialoqun genişləndirilməsi və qarşılıqlı fəaliyyət imkanlarının artırılması baxımından əhəmiyyətlidir. Bakı Zirvə Görüşündə Laos Xalq Demokratik Respublikasının təşkilata yeni üzv kimi qəbul edilməsi AQEM-in coğrafi əhatəsinin genişlənməsinə və daha inklüziv əməkdaşlıq platformasına çevrilməsinə töhfə verir. Azərbaycanın sədrliyinin daha iki il müddətinə uzadılması təklifinə üzv dövlətlərin dəstək verməsi isə ölkəmizin təşkilat çərçivəsində həyata keçirdiyi fəaliyyətə göstərilən etimadın ifadəsidir. Prezident İlham Əliyevin çıxışından irəli gələn başlıca nəticə budur ki, beynəlxalq münasibətlərdə sabitlik və təhlükəsizlik yalnız güc balansı ilə deyil, həm də hüququn aliliyi, qarşılıqlı etimad və dövlətlərin suverenliyinə hörmət əsasında təmin edilə bilər. Azərbaycanın təcrübəsi göstərir ki, ədalətin bərqərar olması üçün siyasi iradə, milli birlik və qətiyyət vacibdir. Eyni zamanda, qazanılmış Qələbənin ən mühüm nəticəsi müharibənin davam etməsi deyil, onun doğurduğu problemlərin aradan qaldırılması və davamlı sülhün qurulması olmalıdır. Azərbaycanın bu gün irəli sürdüyü mövqe məhz belə bir gələcəyə hesablanıb: beynəlxalq hüququn seçici deyil, universal tətbiq olunduğu, dövlətlərin ərazi bütövlüyünə hörmət edildiyi, əməkdaşlığın qarşıdurmanı üstələdiyi və xalqların təhlükəsiz şəraitdə inkişaf etdiyi dünya. Bakıdan səslənən bu mesajlar Azərbaycanın yalnız öz milli maraqlarını müdafiə edən dövlət deyil, həm də Avrasiya məkanında sülhün, etimadın və qarşılıqlı fəaliyyətin möhkəmləndirilməsinə töhfə verən mühüm tərəfdaş olduğunu bir daha təsdiqləyir.
Arifə Abbasova
YAP Tovuz rayon təşkilatının məsləhətçisi
