Danılmaz həqiqətdir ki, Azərbaycanın müasir və müstəqil dövlət kimi mövcudluğu, inkişafı XX əsrdə ikinci dəfə qazandığımız müstəqilliyin ilk illərinə təsadüf edən Milli Qurtuluş Günü ilə əlaqədardır.
1993-cü ilin 15 iyun tarixi gün, eyni zamanda, Azərbaycanın tənəzzüldən xilas olaraq tərəqqi yoluna çıxması, dünya miqyasında müstəqil siyasət həyata keçirən dövlət kimi tanınması, beynəlxalq aləmdə layiqli yerini tutması ilə səciyyələnir. Ulu Öndərin xalqımız və tariximiz qarşısında ən böyük xidmətləri kəskin geosiyasi ziddiyyətlərin mövcud olduğu bir şəraitdə Azərbaycan dövlətçiliyini xilas etməsində, ölkəmizi parçalanıb yox olmaq təhlükəsindən qurtarmasında idi. Dövlətimizin qorunub saxlanması isə azadlığımızın, müstəqilliyimizin qorunub saxlanması, qurtuluş deməkdir.
Ümummilli Liderin modern dövlət quruculuğu siyasətinin mühüm bir istiqamətini güclü iqtisadiyyat qurmaq təşkil etmişdir. O, güclü iqtisadiyyata malik olan dövlətin hər şeyə qadir olduğunu bəyan edərək, ölkəmizin sosial-iqtisadi, elmi-texniki potensialını hərəkətə gətirmiş, həyata keçirilən yeni islahatlarla bazar iqtisadiyyatı normalarına və çoxmülkiyyətçiliyə əsaslanan müasir iqtisadi sistemə keçidin əsasını qoymuşdur.
Müstəqilliyin ilk illərində mövcud olan və ölkə iqtisadiyyatının əsaslarını sarsıdan hiperinflyasiya Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə atılan məqsədyönlü addımlar nəticəsində aradan qaldırılmış, iqtisadiyyatın liberallaşdırılması tədbirləri uğurla həyata keçirilmiş, yeni şəraitə uyğun effektiv pul-maliyyə siyasəti, büdcə, vergi, gömrük islahatları reallaşdırılmış, makroiqtisadi sabitlik təmin edilmişdir.
1994-cü ilin sentyabrında "Əsrin müqaviləsi"nin imzalanması Heydər Əliyevin Azərbaycan xalqı, bugünkü və gələcək nəsillər qarşısında tarixi xidmətlərindən biridir. Ulu Öndərin dəmir iradəsi, qətiyyəti və dönməzliyi sayəsində əldə olunan bu tarixi nailiyyət ölkəmizə xarici sərmayələrin cəlb olunmasına, iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrinə böyük sərmayə qoyuluşuna imkan vermiş, tarixdə ilk dəfə xarici şirkətlər Xəzər dənizində neft-qaz yataqlarının işlənilməsində iştirak etməyə başlamışlar. Bu tarixi sənədin hazırlanması və imzalanması üzrə danışıqlarda birbaşa iştirak edən cənab İlham Əliyevin təbirincə desək, təsəvvür etmək çətindir ki, əgər "Əsrin kontraktı" imzalanmasaydı, Azərbaycan o vaxt nəyin hesabına öz iqtisadi inkişafını təmin edə bilərdi. Ona görə də bu gün ölkəmizin müstəqil dövlət kimi inkişafından qürurla danışırıqsa, nailiyyətlərini qeyd ediriksə, Ulu Öndər Heydər Əliyevin neft strategiyasının tərkib hissəsi olan "Əsrin müqaviləsi"nin əhəmiyyətini xüsusi vurğulamalıyıq.
Bu müqavilənin imzalanmasından bir qədər sonra isə Xəzərin digər karbohidrogen yataqlarının işlənilməsi ilə əlaqədar 30-dan çox saziş imzalanmış, Bakı-Novorossiysk boru kəməri bərpa olunmuş, Bakı-Supsa boru kəməri inşa edilmiş, Bakı-Tbilisi-Ceyhan əsas ixrac boru kəmərinin təməli qoyulmuşdur. Enerji resurslarının ixracından əldə olunan gəlirlər əhalinin rifah halının yaxşılaşmasına, məcburi köçkünlərin problemlərinin həllinə, infrastruktur layihələrinin icrasına yönəldilmişdir.
Heydər Əliyev Azərbaycanın coğrafi mövqeyi və geniş nəqliyyat imkanlarından səmərəli istifadə etməklə qlobal nəqliyyat dəhlizinin yaradılması istiqamətində də ardıcıl fəaliyyət göstərmişdir.
Məhz Ümummilli Liderin təşəbbüsü ilə 1998-ci ildə Bakıda tarixi İpək yolunun bərpasına həsr olunmuş beynəlxalq konfrans keçirilmiş, Avropa İttifaqının TRASEKA Proqramı əsasında "Avropa-Qafqaz-Asiya dəhlizinin inkişafı üzrə beynəlxalq nəqliyyat haqqında Əsas Çoxtərəfli Saziş" imzalanmışdır. Bu, enerji sahəsindən sonra nəqliyyat şəbəkəsinin də şaxələndirilməsini təmin etmişdir.
Təbiidir ki, Heydər Əliyevin uzaqgörənliyi sayəsində Azərbaycana sərmayə qoyuluşu artdıqca, ölkənin maliyyə imkanları genişləndikcə, iqtisadiyyatın inkişafı üçün daha münbit şərait yaranmışdır. Bununla da iqtisadiyyatın müxtəlif seqmentləri, o cümlədən müasir sənaye quruculuğu istiqamətində effektiv tədbirlər həyata keçirilmiş, müstəqilliyin ilk illərində iflasa uğramış sənaye müəssisələrinin işi bərpa olunmuş, yeni müəssisələr fəaliyyətə başlamışdır. Ulu Öndərin təşəbbüsü və rəhbərliyi ilə MDB məkanında ilk dəfə olaraq ölkəmizdə geniş torpaq islahatı aparılmış, Azərbaycan vətəndaşları heç bir əvəz ödəmədən torpaq mülkiyyətçilərinə çevrilmişdir.
Hamlet Hüseynov
Göygöl rayon Dövlət Arxivinin müdiri
