8 Noyabr yalnız Azərbaycanın hərb tarixinə deyil, həm də Şuşanın yenidən doğulduğu gün kimi tariximizə qızıl hərflərlə həkk olunub. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə hər il noyabrın 8-i Şuşa Şəhəri Günü kimi təntənəli şəkildə qeyd edilir. Bu tarixi gün, 28 illik həsrətdən sonra Qarabağın döyünən ürəyinin, mədəniyyətimizin beşiyinin azadlığa qovuşmasının və milli qürurumuzun bərpa olunmasının simvoludur. Şuşa Azərbaycan xalqının tarixində, mədəniyyətində və milli yaddaşında xüsusi yeri olan qədim şəhərlərimizdən biridir. Bu şəhər təkcə coğrafi məkan deyil, həm də xalqımızın milli ruhunun, zəngin mədəni irsinin, tarixi ənənələrinin və mənəvi dəyərlərinin daşıyıcısıdır. Şuşanın adı çəkiləndə hər bir azərbaycanlının düşüncəsində Vətən sevgisi, tarixi bağlılıq və milli qürur hissləri canlanır. Hər il mayın 8-də qeyd olunan Şuşa Şəhəri Günü xalqımız üçün tarixi yaddaşın, milli birliyin və Zəfərimizin əhəmiyyətini ifadə edən xüsusi gündür. Azərbaycan xalqının çoxəsrlik tarixində elə şəhərlər var ki, onların adı çəkiləndə insanın qəlbində xüsusi qürur və sevgi hissi yaranır. Şuşa məhz belə şəhərlərimizdəndir. Qarabağın baş tacı, Azərbaycanın mədəniyyət beşiyi, milli musiqimizin və incəsənətimizin beşiyi olan Şuşa xalqımızın tarixi yaddaşında əbədi yaşayacaq müqəddəs məkandır. Şuşa Şəhəri Günü isə yalnız bir şəhərin bayramı deyil, bütöv bir xalqın tarixi ədalətə qovuşmasının, milli birliyinin və dövlətçilik əzminin təntənəsidir. Şuşa hər zaman Azərbaycan xalqının mənəvi dünyasının ayrılmaz hissəsi olub. Bu şəhər özünəməxsus memarlığı, təbiətinin gözəlliyi, zəngin tarixi və yetişdirdiyi böyük şəxsiyyətlərlə tanınıb. Azərbaycan musiqisinin korifeyləri, görkəmli şair və sənətkarlar Şuşanın mədəni mühitində yetişərək milli mədəniyyətimizin inkişafına əvəzsiz töhfələr veriblər. Üzeyir Hacıbəyli, Bülbül, Xurşidbanu Natəvan, Cabbar Qaryağdıoğlu kimi şəxsiyyətlərin adları Şuşanı dünya mədəniyyət tarixində tanıdan mühüm amillərdəndir. Təəssüf ki, 1992-ci il mayın 8-də Şuşanın işğal olunması Azərbaycan xalqının tarixində ən ağrılı səhifələrdən birinə çevrildi. Uzun illər doğma torpaqlarından ayrı düşən insanlar Şuşaya qayıtmaq arzusu ilə yaşadılar. Lakin Azərbaycan xalqı heç vaxt öz tarixi torpaqlarından imtina etmədi, Şuşanın azad olunacağına olan inamını itirmədi. 2020-ci il noyabrın 8-də bu inam möhtəşəm Zəfərlə nəticələndi. Şuşa əsrlər boyu Azərbaycanın ictimai-siyasi, mədəni və ədəbi həyatının mühüm mərkəzlərindən biri olub. XVIII əsrdə Qarabağ xanı Pənahəli xan tərəfindən əsası qoyulan şəhər qısa müddət ərzində regionun mühüm siyasi və mədəni mərkəzinə çevrilib. Özünəməxsus memarlığı, təbii gözəlliyi, qədim küçələri və zəngin tarixi ilə seçilən Şuşa Azərbaycan şəhərsalma mədəniyyətinin ən dəyərli nümunələrindən biridir. Bu qədim şəhər Azərbaycan musiqisinin, poeziyasının və incəsənətinin inkişafına misilsiz töhfələr verib. Xurşidbanu Natəvan, Üzeyir Hacıbəyli, Bülbül, Cabbar Qaryağdıoğlu, Xan Şuşinski kimi görkəmli şəxsiyyətlərin adı Şuşanın tarixi ilə sıx bağlıdır. Şuşada formalaşan musiqi və poeziya mühiti Azərbaycan mədəniyyətinin zənginləşməsində mühüm rol oynayıb. Məhz bu xüsusiyyətlərinə görə Şuşa uzun illər Azərbaycanın mədəniyyət beşiyi və Qafqazın incisi kimi tanınıb. Lakin 1992-ci il mayın 8-də Şuşanın Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edilməsi xalqımızın yaddaşında ağır bir faciə kimi qaldı. Şəhərin işğalı ilə yanaşı, onun tarixi-mədəni irsinə də ciddi zərər vuruldu. Tarixi abidələrimiz, məscidlərimiz, muzeylərimiz və mədəniyyət ocaqlarımız dağıntılara məruz qaldı. Şuşadan didərgin düşən sakinlərin doğma yurd həsrəti isə uzun illər davam etdi. Buna baxmayaraq, Azərbaycan xalqı Şuşanı heç vaxt unutmadı, onun azad olunacağına inamını itirmədi. İşğal illərində Azərbaycan dövləti öz prinsipial mövqeyindən geri çəkilmədi, ərazi bütövlüyümüzün bərpası istiqamətində ardıcıl siyasət həyata keçirdi. Güclü iqtisadiyyatın qurulması, ordumuzun müasirləşdirilməsi, beynəlxalq mövqelərimizin möhkəmləndirilməsi gələcək Zəfərin əsaslarını formalaşdırdı. Bu prosesdə xalq-iqtidar birliyi, milli həmrəylik və dövlətçilik maraqlarına sadiqlik mühüm rol oynadı. Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə rəşadətli Azərbaycan Ordusu Şuşanı işğaldan azad etdi. Sıldırım qayaları, çətin relyefi və mürəkkəb döyüş şəraiti ilə seçilən Şuşa əməliyyatı hərb tariximizin ən şanlı səhifələrindən biri oldu. Azərbaycan əsgərinin qəhrəmanlığı, Vətən sevgisi və döyüş əzmi bütün dünyaya nümayiş etdirdi ki, xalqımız öz torpaqlarını azad etmək əzmindədir. Şuşanın azad edilməsi ilə Azərbaycan xalqının qüruru, milli ləyaqəti və tarixi ədalət bərpa olundu. Təsadüfi deyil ki, Prezident İlham Əliyev Şuşanın azad edilməsini tarixi hadisə kimi qiymətləndirərək bu qələbənin xalqımızın yaddaşında əbədi qalacağını vurğulayıb. 2022-ci ildə mayın 8-nin Şuşa Şəhəri Günü kimi təsis edilməsi də bu tarixi hadisənin əhəmiyyətini bir daha təsdiqlədi. Bu gün Şuşa yeni inkişaf və quruculuq mərhələsini yaşayır. İşğal dövründə dağıdılmış tarixi-mədəni abidələrimiz bərpa edilir, şəhərin infrastrukturu yenilənir, yeni yaşayış və ictimai obyektlər istifadəyə verilir. Şuşanın əvvəlki şöhrətinin qaytarılması istiqamətində həyata keçirilən layihələr dövlətimizin bu şəhərə verdiyi xüsusi əhəmiyyətin göstəricisidir. Şuşada keçirilən beynəlxalq tədbirlər, “Xarıbülbül” Musiqi Festivalı, Vaqif Poeziya Günləri və digər mədəniyyət tədbirləri şəhərin yenidən öz tarixi missiyasına qayıtdığını göstərir. Bir zamanlar işğal altında qalan bu torpaqlarda bu gün Azərbaycan musiqisi səslənir, üçrəngli bayrağımız dalğalanır, milli mədəniyyətimiz təbliğ olunur. Bu, həm də Azərbaycanın öz tarixinə, milli-mənəvi dəyərlərinə və gələcəyinə sahib çıxmasının parlaq nümunəsidir. 2020-ci il noyabrın 8-də Müzəffər Ali Baş Komandan, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ordusu misilsiz qəhrəmanlıq və şücaət göstərərək Şuşa şəhərini işğaldan azad etdi. Şuşa əməliyyatı hərb tariximizə xüsusi qəhrəmanlıq nümunəsi kimi daxil oldu. Çətin relyef və mürəkkəb döyüş şəraitində Azərbaycan əsgərinin nümayiş etdirdiyi peşəkarlıq, cəsarət və fədakarlıq bütün dünyada böyük maraq doğurdu. Bu qələbə yalnız hərbi uğur deyil, həm də Azərbaycan xalqının milli iradəsinin, dövlətimizin gücünün və tarixi ədalətin bərpasının təntənəsi idi. Şuşanın azad edilməsi ilə Azərbaycan tarixinin ən mühüm səhifələrindən biri yazıldı. Bu qələbə illərlə doğma torpaqlarından ayrı düşmüş insanların ümidlərini gerçəkləşdirdi, xalqımızın özünəinamını daha da gücləndirdi. Prezident İlham Əliyevin Şuşanın azad edildiyini elan etməsi hər bir azərbaycanlının yaddaşında unudulmaz hadisə kimi qaldı. Prezident İlham Əliyevin 2022-ci il 31 iyul tarixli Sərəncamı ilə mayın 8-i Şuşa Şəhəri Günü elan edildi. Bu qərar şəhərin tarixi və mənəvi əhəmiyyətinin dövlət səviyyəsində bir daha təsdiqi olmaqla yanaşı, gələcək nəsillərin Şuşanın tarixini daha yaxından tanıması baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu gün Şuşada genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri həyata keçirilir. Tarixi abidələrimiz, məscidlərimiz, mədəniyyət ocaqlarımız bərpa olunur, şəhərin infrastrukturu müasir tələblərə uyğun yenilənir. Şuşanın tarixi memarlıq üslubunun qorunması ilə yanaşı, burada müasir yaşayış və sosial infrastrukturun yaradılmasına xüsusi diqqət yetirilir. Məqsəd yalnız dağıdılmış şəhəri yenidən qurmaq deyil, həm də Şuşanı gələcək nəsillər üçün yaşanılan, inkişaf edən və öz tarixi simasını qoruyan bir məkana çevirməkdir. Şuşanın dirçəlişi Böyük Qayıdış siyasətinin də mühüm istiqamətlərindən biridir. Doğma torpaqlarımıza qayıdan insanların üzündəki sevinc, yenidən qurulan evlər, abadlaşan küçələr və canlanan şəhər həyatı Zəfərimizin davam edən nəticələridir. Şuşa Şəhəri Günü münasibətilə torpaqlarımızın azadlığı uğrunda canından keçən bütün şəhidlərimizin əziz xatirəsini ehtiramla yad etmək hər birimizin mənəvi borcudur. Onların qəhrəmanlığı, qazilərimizin fədakarlığı və xalqımızın birliyi sayəsində bu gün Şuşamız azaddır. Şuşa bizim üçün sadəcə şəhər deyil. Şuşa milli kimliyimiz, tarixi yaddaşımız, qürurumuz və yenilməzliyimizin rəmzidir. Şuşanın azadlığı göstərdi ki, güclü dövlət, xalq-iqtidar birliyi və sarsılmaz iradə qarşısında heç bir çətinlik dayana bilməz. Şuşada keçirilən beynəlxalq tədbirlər, musiqi festivalları, konsertlər və mədəniyyət günləri şəhərin yenidən Azərbaycanın və regionun mühüm mədəniyyət mərkəzinə çevrildiyini nümayiş etdirir. Xüsusilə Vaqif Poeziya Günlərinin və “Xarıbülbül” Beynəlxalq Musiqi Festivalının yenidən Şuşada keçirilməsi böyük tarixi və mənəvi əhəmiyyət daşıyır. Bu tədbirlər vasitəsilə Azərbaycan öz zəngin mədəniyyətini beynəlxalq ictimaiyyətə təqdim edir, Şuşanın tarixi missiyasını yenidən bərpa edir. Bir zamanlar işğalın ağır nəticələri ilə üzləşən şəhərdə bu gün musiqinin, poeziyanın və mədəniyyətin səsinin ucalması xüsusi məna daşıyır. Şuşanın dirçəlişi həm də Böyük Qayıdış prosesinin mühüm tərkib hissəsidir. Doğma yurdlarından uzun illər ayrı düşmüş insanların öz torpaqlarına qayıtması dövlətimizin həyata keçirdiyi məqsədyönlü siyasətin və quruculuq strategiyasının nəticəsidir. İnsanların doğma evlərinə qayıtması, uşaqların öz yurdlarında təhsil alması, yeni iş yerlərinin yaradılması və şəhər həyatının canlanması Şuşanın gələcəyinin əsasını təşkil edir. Çünki şəhərin əsl dirçəlişi onun yalnız bərpa edilmiş binalarında deyil, burada yaşayan insanların xoşbəxt və firavan həyatındadır. Şuşanın azadlığı və yenidən qurulması Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun möhkəmlənməsinə də mühüm töhfə verir. Bu gün Şuşa müxtəlif beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi edir, dünyanın diqqətini özünə cəlb edir. Azərbaycan bu şəhər vasitəsilə bir daha nümayiş etdirir ki, tarixi-mədəni irsin qorunması, milli dəyərlərə sahib çıxılması və gələcəyə hesablanmış inkişaf siyasəti dövlət quruculuğunun mühüm istiqamətlərindəndir. Şuşa Şəhəri Günü hər bir azərbaycanlıya mühüm bir həqiqəti xatırladır: milli birlik, güclü dövlətçilik və qətiyyətli siyasət sayəsində ən çətin məqsədlərə nail olmaq mümkündür. Bu gün biz Şuşanın azadlığı uğrunda canlarından keçən şəhidlərimizin əziz xatirəsini dərin ehtiramla yad edir, qazilərimizin qəhrəmanlığını minnətdarlıqla xatırlayırıq. Onların fədakarlığı gələcək nəsillər üçün Vətənə sədaqət və vətənpərvərlik nümunəsidir. Şuşa bizim tariximiz, mədəniyyətimiz, qürurumuz və gələcəyimizdir. Bu şəhərin azadlığı Azərbaycan xalqının yenilməz iradəsinin və dövlətimizin gücünün bariz nümunəsidir. Şuşanın qorunması, inkişaf etdirilməsi və tarixi şöhrətinin daha da yüksəldilməsi hər birimizin mənəvi borcudur. Şuşa azaddır, Şuşa dirçəlir, Şuşa yaşayır! Bu gün Şuşa təkcə Azərbaycanın deyil, bütün dünyada xalqımızın qürur və Zəfər simvoludur. Onun hər bir küçəsində tariximizin izləri, hər bir abidəsində milli kimliyimizin nişanələri, hər bir uğurunda isə müstəqil Azərbaycan dövlətinin inkişafı və qüdrəti öz əksini tapır.
Arifə Abbasova
YAP Tovuz rayon təşkilatının məsləhətçisi
